Positieve Gezondheid: Chantal Walg vertelt hoe we van ziektezorg naar gezondheidszorg komen #MaatschapWij

2022-10-12T15:42:42+02:002 oktober 2022|Blij-inzicht|

BlijNieuwslezersbijdrage van MaatschapWij: “Het hebben van vrienden, een goede balans tussen rust en activiteit, zelfvertrouwen… Het zijn allemaal zaken die bijdragen aan onze gezondheid. Toch staat binnen het huidige zorgsysteem vooral ziekte en niet gezondheid centraal. Gezondheidswetenschapper en oud-verpleegkundige Chantal Walg werkt aan verandering. En die verandering begint op school.”

Blij Leven: Positieve Psychologie; Wat zie jij er goed uit!

2020-05-08T13:04:41+02:0011 mei 2020|Blij-inzicht|


Bij een rollenspel in subgroepen tijdens een bijscholing hield ik een deelnemer over zonder rol. Omdat de oefening 20 minuten duurde, verzon ik maar dat Esther in die tijd langs de groepjes moest lopen en complimenten maken. Het gaf niet of de complimentjes reëel waren of niet. Het mocht over de rolinvulling gaan, het uiterlijk, de vriendelijkheid. Het mocht ook met gebaren: vriendelijk toelachen, duimpje hoog of bewondering uitbeelden. En dat zonder de groepjes in hun spel te storen. Bij de evaluatie vonden de deelnemers dat Esther hen bijzonder had gestimuleerd en dat ze ook blij werden van haar aanwezigheid. Ik moest denken aan het effect van de spiegelneuronen. Dit zijn neuronen in de hersenen die uitnodigen om geobserveerd gedrag na te doen. Denk maar eens aan een baby die lacht als de verzorger naar hem lacht. Het vriendelijke, blije gedrag van Esther wordt op de een of andere manier geïmiteerd door de deelnemers en dat maakt hen op hun beurt blij. Het blijkt dus mogelijk om op een positieve manier gedrag te verbeteren van individu en van een groep. Maar of het lukt om Esther in te zetten om een voetbalploeg weer aan het presteren te krijgen? Daar hebben we sportpsychologen en mentale coaches voor. In toenemende mate vertellen zij te werken met Positieve Psychologie. Hoe werkt dat dan? (meer…)

Blij Leven: Positieve Psychologie; Positieve Gezondheid

2020-04-16T17:13:27+02:0023 april 2020|Blij-inzicht|

Machteld Huber, voormalig huisarts en oprichtster van het Institute for Positive Health, zegt dat de reguliere gezondheidszorg uitgaat van problemen en dat het beter is te vertrouwen op de krachten die iemand heeft om op een positieve manier met gezondheid en ziekte om te gaan. Zij vindt de veelgebruikte omschrijving van het begrip gezondheid door de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) te beperkt. De WHO definieert gezondheid in 1948 als volgt: de toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden. Maar zeg eens: hoeveel mensen kent u die aan deze WHO-eis van gezondheid voldoen? Zeker nu met de vooruitgang in diagnostiek en behandeling het aantal mensen dat leeft met een chronische aandoening is toegenomen.
In 2011 publiceren Huber en anderen een artikel “How should we define health”, waarin ze de eerste poging doet: “Gezondheid is de vaardigheid om je aan te passen en de regie te voeren bij sociale, fysieke en emotionele uitdagingen in het leven.” Zij wijzen erop dat gezondheid een dynamisch concept is. Dat is vast herkenbaar voor jou als lezer. Je kunt heel wat stemmingswisselingen doorlopen bij een (tijdelijke) ziekte. En twee mensen met dezelfde kwaal en vergelijkbare omstandigheden kunnen heel anders hun ziekte beleven. En wat belangrijk is: je bent niet je ziekte, maar je hebt een kwaal of beperking. En is iemand met een beperking ook in de beleving niet gezond?

Machteld Huber is dus de drijvende kracht achter de opkomst van Positieve Gezondheid. Haar opvattingen komen voort uit haar jarenlange ervaring als huisarts en na de afsluiting van die carrière: haar onderzoek en promotie in 2015. Zij inspireert vele mensen in de gezondheidszorg en politiek om anders te kijken naar de gezondheidszorg. Het is geen alternatieve gezondheidszorg dat zij propageert, maar een uitdaging om anders tegen gezondheid aan te kijken. ZonMw is de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Deze organisatie heeft Positieve Gezondheid als innovatie omarmd en tal van activiteiten op dit terrein gefinancierd en positief geëvalueerd, zoals de ontwikkeling van protocollen, interdisciplinaire projecten en apps. Onderzoek naar de effecten staat nog in de kinderschoenen. Logisch: zolang bestaat de beweging nog niet en de projecten staan nog veelal in de steigers. Een onderzoek uit 2018 wijst wel op een afname van verwijzingen naar specialisten in een huisartsenpraktijk die consequent de methode hanteerde. (meer…)

Blij Leven: Positieve Psychologie; Bloemetjes Binnen Zetten

2020-04-11T15:04:00+02:0014 april 2020|Blij-inzicht|


In mijn tweede studiejaar psychologie las ik een artikel over een verpleeghuis voor arme ouderen in de Verenigde Staten. De kamers waren kaal en sober ingericht en veel bewoners waren zwaar verzorgingsbehoevend. In de lente werden planten voor de bewoners geleverd. Iemand met een bijzonder gevoel voor experimenteren besloot om de helft van de bewoners te vragen waar zij de plant in de vensterbank wilden hebben. Bij de andere helft werd de plant gewoon neergezet. De bewoners die konden kiezen bleken gelukkiger te zijn, dan zij die niet konden kiezen. Het artikel heb ik niet meer teruggevonden, maar het maakte diepe indruk op mij. Het leek mij van groot belang dat je zelf kunt kiezen, hoe schamel je omgeving en hoe beperkt je mogelijkheden ook zijn. Om zo de regie over je eigen leven te houden. (meer…)

Blij Leven: Positieve Psychologie; van Zielige Hondjes naar Blije Mensen

2020-03-31T21:35:20+02:002 april 2020|Blij-inzicht|

Halverwege de jaren zestig van afgelopen eeuw deed Martin Seligman als beginnend psycholoog onderzoek naar honden die elektrische schokken kregen. De honden die daar niet aan konden ontsnappen, werden apathisch en later in het experiment bleven ze kwetsbaar zitten, terwijl ze konden ontsnappen. Dit verschijnsel wordt aangeleerde hulpeloosheid genoemd. We zien het ook terug bij mensen die in een gewelddadige omgeving verkeren. Apathisch en geen neiging om uit de omgeving te ontsnappen of om hulp in te roepen. De machteloosheid is in dit geval door een externe oorzaak. Maar die machteloosheid kan ook komen door bijvoorbeeld depressiviteit.
Martin Seligman, toen nog beginnend psycholoog heeft een groot deel van zijn carrière besteed aan aangeleerde hulpeloosheid en depressiviteit. Als machteloosheid is aangeleerd, kun je het zijn opvatting ook weer afleren. Al is afleren natuurlijk moeilijker dan aanleren. Seligman wordt in de jaren negentig voorzitter van de prestigieuze vereniging van psychologen in de Verenigde Staten en heeft veel gezag. In de loop van de jaren krijgt hij twijfels over de idee dat psychologie zich bij onderzoek en behandeling laat leiden door problemen in plaats van mogelijkheden.
In 1991 publiceert hij een artikel over aangeleerd optimisme. Het propageren van zijn nieuwe inzichten vindt een tiental jaar later als hij met Mihaly Csiksentmihalyi het artikel Positive Psychology, an introduction publiceert. Eerst met een ingewikkelde definitie, later met een mooie metafoor. Menselijk geluk kun je meten van min tien tot plus 10. De nul staat dan voor niet ziek op enige wijze. Psychotherapie helpt mensen van min zes naar min twee, maar de meeste mensen zitten in de plus en de inzet is dan om mensen te helpen van plus drie naar plus acht. Centraal in de Positieve Psychologie staat voor Seligman het begrip eudaimona: het zoeken naar gelukzaligheid (flow).
De nieuwe opvattingen vinden een breed gehoor. Er zijn duizenden onderzoeken gedaan naar onderwerpen als veerkracht, presteren, wijsheid, creativiteit, vergeving, eigen regie. Vele psychologen volgen cursussen en training onder supervisie van Seligman en ook in het onderwijs op hogescholen en universiteiten wordt in toenemende mate aandacht geschonken aan deze nieuwe stroming. Het is een stroming in de psychologie waarvan nog niet helder wat de impact zal zijn. Feit is in ieder geval dat Seligman overgestapt is van zielige hondjes naar blije mensen.
Klik hier voor wie Martin Seligman wil zien en beluisteren.

In een serie artikelen neemt onze nieuwe BlijNieuwsredacteur u mee naar de geschiedenis en mogelijkheden van deze blijmakende stroming in de psychologie (Lees hier deel 1: de start; en hier deel 2: Flow). Delen is vermenigvuldigen! 🌻🌻

Blij leven: Positieve Psychologie; Flow

2020-03-01T21:27:10+01:005 maart 2020|Blij-inzicht|

Ik fiets in de Franse Alpen en het is nog een hele klim. Opeens pak ik het ritme en het voelt alsof ik dansend de Col du Lautaret opga. Het leek in eerste aanleg te zwaar, maar ik heb al die kilometers niet voor niets geoefend en nu gaat het toch gebeuren. De tijd staat stil, ik ben één met de fiets en die laatste meters voelen hemels en bevrijdend aan. Wat een dag, wat een berg en wat is het leven mooi. Wij noemen dit verschijnsel “in een flow zitten”.
Mihaly Csiksentmihalyi noemt zich gemakshalve Benjamin C. Van oorsprong Hongaars, al vele jaren wonend en werkend in de Verenigde Staten. Hij was hoogleraar en directeur van de psychologiefaculteit van de Universiteit van Chicago. Benjamin C. is 85 jaar en publiceert nog steeds over de flow en positieve psychologie. Meestal wordt flow gekoppeld aan sport, maar volgens hem is het ook van toepassing in het dagelijks leven, vrije tijd en werk. Je kunt het hebben op de kermis of pretpark als je iets doet waar je eigenlijk bang voor bent. Zoals Lost Gravity in Walibi. En met werken of studie geldt dat ook. Sommigen rapporteren dat ze de geest krijgen en er helemaal in zitten. Alsof de nota of scriptie zichzelf schrijft. Voor een flow is nodig dat een persoon het evenwicht vindt tussen uitdaging en vaardigheid. Als beide maximaal zijn, is de flow nabij.
Kun je flow aanleren? Voor sport lijkt dat helder: mentale coaches proberen hun sporter hun grenzen te leren kennen en te streven om die grens dan ook te behalen. Collega- sporters of zelfs tegenstanders kunnen daarbij behulpzaam zijn. Ook worden commerciële trainingen aangeboden om als leider je team “in de flow te krijgen”. Kenmerk van die trainingen is de combinatie van concentratie- oefeningen en vaardigheid als raften, karate of golf.

Voor het gewone leven zijn er mogelijkheden om vaker in de flow te komen en zo meer positieve energie op te doen. Ook daar zijn cursussen voor, maar je vindt ook op internet allerlei oefeningen om in de flow te komen. Om het negatief te benoemen: haal de belemmeringen in je leven weg. Wat je met tegenzin doet of mee leeft is een last en belemmert je. Om het positief te benoemen. Waar word je echt blij van? En dat laatste uitzoeken is een mooie opgave.
Voor wie meer wil weten van de bedenker van de flow: https://www.ted.com/talks/mihaly_csikszentmihalyi_flow_the_secret_to_happiness

In een serie artikelen neemt onze nieuwe BlijNieuwsredacteur u mee naar de geschiedenis en mogelijkheden van deze blijmakende stroming in de psychologie (Lees hier deel 1). Delen is vermenigvuldigen! 🌻🌻